Z kart historii

  • Liceum im. Hetmangimnazjuma Stanisława Żółkiewskiego jest spadkobiercą znakomitej    tradycji siedleckiego szkolnictwa średniego.

    Od 1844 w klasycystycznym gmachu, zaprojektowanym przez wybitnego architekta Antonio Corraziego, mieściło się gimnazjum gubernialne, które zostało przeniesione z Łukowa. II połowa XIX wieku była dla Szkoły czasem trudnym. Władze zaborcze starały się za wszelką cenę obniżyć prestiż placówki, ciągle ją reorganizując. Polityka rustyfikacyjna jeszcze bardziej mobilizowała środowisko profesorów i młodzieży o kultywowanie tradycji patriotycznych. Zatem, kiedy wybuchło w 1863 roku powstanie styczniowe wielu uczniów tej szkoły wzięło udział w tym niepodległościowym zrywie a wsród nich Aleksander Głowacki (Bolesław Prus). W wyniku represji popowstaniowych ponownie zreorganizowano szkołę, zakładając, iż będzie kształciła młodzież z rosyjskich rodzin wojskowych i urzędniczych. Faktycznie jednak młodzież polska stanowiła 80% uczniów, która czynnie przeciwstawiała się rusyfikacji, tworząc koła samokształceniowe, zakonspirowaną “latającą” bibliotekę itp.

    I wojna światowa przyniosła Polsce po 123 latach zaborów niepodległość. Zaczęły powstawać na nowo polskie instytucje. Jedną z nich było Królewsko-Polskie Gimnazjum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego w Siedlcach. Aktu upaństwowienia Szkoły dokonał Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego – Antoni Ponikowski (wychowanek siedleckiego gimnazjum). Od roku 1920 Szkoła posiadała dwa wydziały: matematyczno-przyrodniczy i humanistyczny. Z tego drugiego w roku 1923 powstało odrębne gimnazjum im. Bolesława Prusa.

    Lata międzywojenne to okres świetności Szkoły. Nauczyciele, uczniowie i absolwenci stanowili elitę intelektualną Siedlec. Gruntownie wykształceni pielęgnowali tradycje patriotyczne. Kiedy w 1939 roku wybuchła II wojna światowa Szkoła kontynuowała nauczanie konspiracyjne. Po zakończeniu wojny Liceum Żółkiewskiego (pod różnymi nazwami w zależności od reformy) działało nieprzerwanie do 1961 roku, kiedy to władze oświatowe zlikwidowały szkołę, argumentując tę decyzję reorganizacją szkolnictwa.

    Absolwenci “Żółkiewskiego”, spotykając się systematycznie co kilka lat na zjazdach koleżeńskich marzyli o reaktywacji placówki. Ich pragnienia spełniły się w 1991 roku, kiedy na nowo powołano Liceum Żółkiewskiego.

  • Kalendarium najważniejszych wydarzeń związanych z powstaniem i działalnością
    Liceum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego w Siedlcach

    1695 W Łukowie powstała szkoła ojców Pijarów.
    1801 Wojewódzka szkoła księży Pijarów istnieje jako gimnazjum.
    1840 Na skutek działalności spiskowej młodzieży łukowskiej, z bohaterskim Karolem Levittoux  na czele,  władze carskie przekształciły szkołę w Gimnazjum Gubernialne Podlaskie i przeniosły ją do Siedlec.
    1844 Dla potrzeb tej właśnie placówki wzniesiono gmach przy ulicy Konarskiego 1. Autorem projektu był Antonio Corazzi, którego dziełem są liczne budowle doby neoklasycznej.
    1847  Maturę w siedleckim gimnazjum składa Władysław Skłodowski – ojciec Marii Skłodowskiej – Curie.
    1849 1851  Dyrektorem szkoły jest Józef Skłodowski – dziadek noblistki.
    1863 pojawienie się w murach szkoły czternastoletniego Aleksandra Głowackiego (Bolesława Prusa – autora „Lalki”).
    1860  Przez rok do szkoły uczęszczał Aleksander Świętochowski.
    1862 Pojawił się w murach szkoły czternastoletni Aleksander Głowacki (Bolesław Prus). Na pierwszym piętrze gmachu liceum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego widnieje płaskorzeźba upamiętniająca edukację  w szkole autora „Lalki”. W tym samym czasie do szkoły uczęszcza  Leon Wyczółkowski przyszły malarz.
    1866 Dokonano przekształcenia Siedleckiego Męskiego Gimnazjum w Rosyjskie Gimnazjum Klasyczne dla ludności greckokatolickiej.
    1902  W szkole miał miejsce protest uczniów przeciwko nauce religii w języku rosyjskim.
    1905 Odbył się strajk szkolny w którym gimnazjaliści domagali się polonizacji szkoły, zakończony relegowaniem 182 strajkujących.
    1906  Młodzież usunięta ze szkoły za udział w strajku podjęła naukę w prywatnym Gimnazjum Podlaskim kierowanym przez Tadeusza Radlińskiego a mieszczącym się w gmachu przy ulicy Floriańskiej.
    1912  Po sześciu latach dyrekcję szkoły przejmuje Mieczysław Asłanowicz.
    1918 W dniu 15 września gimnazjum zostało upaństwowione, a jego oficjalna nazwa brzmiała „Królewsko-Polskie Gimnazjum imienia Hetmana Stanisława Żółkiewskiego w Siedlcach”.  Aktu upaństwowienia szkoły dokonał Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Antoni Ponikowski – absolwent siedleckiego gimnazjum z roku 1897.
    1919 Dyrektor Mieczysław Asłanowicz przejmuje budynek po dawnym gimnazjum rosyjskim.
    1920 Szkołę tworzą dwa wydziały: matematyczno-przyrodniczy z siedzibą przy ulicy Konarskiego i humanistyczny, który pozostaje przy ulicy Floriańskiej z wicedyrektorem, Stanisławem Rutkowskim.
    19211923 Ukazywało się w Siedlcach czasopismo klas wyższych szkół średnich pod tytułem “Ku Światłu” Redakcja mieściła się w Żółkiewskim.
    1922 Wydawano “Podlaskie Nowiny Wyborcze”, których redaktorem naczelnym był Aleksander Niedbalski – nauczyciel Żółkiewskiego.
    1923 Z wydziału humanistycznego Gimnazjum im. Hetmana St. Żółkiewskiego powstaje odrębna szkoła im. Bolesława Prusa.
    1924 Po śmierci Mieczysława Asłanowicza nowym dyrektorem został Karol Piechowski, który kieruje placówką aż do 1939 roku.
    1935 Zjazd uczestników strajku szkolnego z 1905 roku.
    1939 1944 Kiedy wybuchła II wojna światowa Żółkiewszczacy walczyli
    na wszystkich jej frontach. 20 do 30 procent uczniów  kontynuowało naukę na tajnych kompletach których  kierownikiem był polonista Bernard Bucholc.
    1944 Dzięki sprawnej akcji AK ocalał budynek szkoły zaminowany przez Niemców.
    1954 1961  Szkołą kieruje dyrektor Jan Krawczyk.
    1961 Władze oświatowe PRL-u zlikwidowały Liceum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego, argumentując tę decyzję reorganizacją struktury szkolnictwa. Był to akt politycznego odwetu na środowisku „Żółkiewszczaków, które wykazało się patriotyzmem i konsolidacją w walce o wolną Polskę.
    1958 1967 1973  Wychowankowie i nauczyciele, spotykali się kilkakrotnie na zjazdach koleżeńskich.
    1991  Po trzydziestu latach nieobecności na mapie edukacyjnej miasta  reaktywowano Liceum Ogólnokształcące im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego.  Pierwszym dyrektorem szkoły został Krzysztof Sobieszczak, którego zastępcą była  Bernardyna Otulak.
    19932001 2008  Odbyły się kolejne zjazdy absolwentów.
    1995 2010 Szkołą kieruje Ryszard Kubiszyn. Wicedyrektorem w latach 1995-2000 był Miron Próchenko, a następnie Zygmunt Łaszczyk.
    1992  roku powstał zespół wokalny pod opieką Wojciecha Ciekota, teatr szkolny kierowany przez Stanisławę Bigaj –Izdebską i chór pod batutą Wandy Kajdy. Wydawany jest również kwartalnik szkolny „Sztubak”.
    2005 2009  Ukazuje się miesięcznik „emQrier”, czasopismo młodzieży siedleckich szkół średnich założone przez uczniów Żółkiewskiego. Redakcja znajdowała się przez trzy lata w naszym liceum.
    2010 Dyrekcję szkoły obejmuje Jacek Jagiełło. Zastępcą jest Zygmunt Łaszczyk. Od 1 września tymczasową siedzibą liceum jest budynek wynajmowany od Collegium Mazovia. Historyczny gmach czeka na remont.
    2011  Obchody 20-lecia reaktywowania IV LO.
    2012  Szkoła wspólnie ze Stowarzyszeniem „Żółkiewszczacy” organizuje I Siedlecki Test Historyczny.
    2013  Szkoła organizuje I Ogólnopolski Festiwal Piosenki Rosyjskiej ,,Bałałajka”.
    2014 Ukazuje się pierwszy numer wznowionej gazetki szkolnej w wersji elektronicznej ,,Gońca Hetmańskiego”, 170-lecie powstania szkoły, VII Zjazd Absolwentów i Nauczycieli,

  • Dyrektorzy szkoły w latach 1906 – 2011

    • Tadeusz Radliński 1906 – 1912
    • Mieczysław Asłanowicz 1912 – 1924
    • Karol Piechowski 1924 – 1944
    • Bernard Bucholc 1944
    • Wacław Polakowski 1945 – 1948
    • Jan Gilewicz 1948 – 1950
    • Zofia Kowerczukowa 1950 – 1952
    • Stanisława Filusowa 1952 – 1954
    • Jan Krawczyk 1954 -1961
    • Krzysztof Sobieszczak  1991 – 1995
    • Ryszard Kubiszyn, 1995 – 2010
    • Jacek Jagiełło  od 2010

     

  • Wiktor Ambroziewicz – dyrektor Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, a następnie kurator Okręgu Szkolnego Warszawskiego;

    Stefan Henryk Bereza – kompozytor m. in. pieśni „Ave Maria“;

    Eugeniusz Frankowski – archeolog, iberysta, baskolog, dyrektor Muzeum Etnograficznego w Warszawie;

    Jan Frankowski – przywódca strajku szkolnego z 1905 roku, po drugiej wojnie światowej dyrektor muzeum w Kołobrzegu;

    Aleksander Głowacki (Bolesław Prus) – uczeń w latach 1862-63, pisarz;

    Jan Tomasz Gorzechowski – generał, od 1928 roku Komendant Główny Straży Granicznej;

    Czesław Kamiński – nauczyciel, w okresie 1932 – 1939, harcmistrz, pełnił funkcję Komendanta Hufca w Siedlcach. Zamordowany przez Niemców w KL Hossenburg w 1943 roku.

    Władysław Kamiński – poseł na Sejm, następnie senator RP i wojewoda wileński, zginął pod Monte Cassino;

    Błogosławiony ks. Ignacy Kłopotowski – założył Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Loretańskiej;

    Jan Komar – nauczyciel rysunku, autor projektu Pomnika Niepodległości, Pomnika Wolności i kopca ku czci Józefa Piłsudskiego;

    Bohdan Korzeniewski – reżyser, teoretyk teatru, po II wojnie światowej dziekan Wydziału Reżyserii PWST w Łodzi i Warszawie;

    Stanisław Mieszkowski – uczeń-ochotnik wojny 1920 roku, maturzysta (1923); oficer zawodowy Polskiej Marynarki Wojennej; dowódca grupy kanonierek i obrońca Helu (1939); po wojnie- twórca i komendant Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej na Oksywiu. Jako komandor, dowódca floty, terrorystycznie aresztowany przez reżim komunistyczny, skazany i bestialsko zamordowany w więzieniu Mokotowskim (1952); pogrzebany anonimowo, prawdopodobnie na powązkowskiej “Łączce.”

    Józef Mikulski – nauczyciel geografii, wybitny regionalista; społecznik, organizator ekspozycji muzealnych związanych z Podlasiem;

    Tadeusz Moniewski – nauczyciel, dyrektor Muzeum Ziemi Siedleckiej w latach 1928-1930, autor pierwszego przewodnika po Siedlcach, po roku 1930 obejmuje stanowisko dyrektora gimnazjum im. Stanisława Staszica w Lublinie;

    Jan Ignacy Modrzewski – lekarz, chirurg, poseł na Sejm, a później senator RP;

    Aleksander Serwacy Niedbalski – nauczyciel, poseł na Sejm RP, sekretarz premiera Witosa;

    Marian Piesiewicz – wybitny adwokat warszawski;

    Antoni Ponikowski – minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego od grudnia 1917 do listopada 1918 i premier rządu RP od IX 1921 do VI 1922; rektor Politechniki Warszawskiej;

    Wojciech Ratyński – matura 1950, wybitny polski fizyk jądrowy;

    Robert Rogalski – znany aktor teatralny i filmowy;

    Józef Skłodowski – dyrektor szkoły w latach 1849 – 1851, a następnie dyrektor gimnazjum w Lublinie, dziadek Marii Skłodowskiej-Curie;

    Władysław Skłodowski – uczeń szkoły w latach 1840 – 1847, nauczyciel gimnazjalny, inspektor szkolny, ojciec noblistki;

    Adam Sobiczewski – światowej sławy fizyk, laureat Nagrody Fundacji Nauki Polskiej w 1995 r.(polski Nobel), Kierownik Katedry Teorii Fizyki Jądrowej PW;

    Jan Sunderland – prawnik, radca prawny Monopolu Tytoniowego, malarz, poeta, fotografik, krytyk sztuki, publicysta, członek Fotoklubu Polskiego;

    Adolf Szelążek – matura 1883, biskup wołyński.

    Aleksander Świętochowski – pisarz;

    Antoni Winter – matura 1930, nauczyciel, historyk, regionalista, autor monografii „Dzieje Siedlec”;

    Jacek Woszczerowicz – wybitny aktor teatralny i filmowy;

    Janina Saturnina Woszczerowicz – (siostra Jacka) nauczycielka chemii, od 1949 profesor Politechniki Warszawskiej,

    Leon Wyczółkowski – uczeń gimnazjum w roku 1863, wybitny artysta malarz.